تاج گل در مشهد

دلائل الامامة، کتابی به گویش عربی منسوب به محمد بن جریر طبری صغیر درباره زندگانی، معجزات و فضیلت ها حضرت زهرا(س) و امامان شیعه(ع)ر اسم و انتساب این کتاب به مولف شک گردیده است، دلائل الامامة بارها از سوی انتشارات مختلفی تاج گل در مشهد   چاپ شد‌ه‌است.

تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد

مؤلف
کتاب دلائل الامامة برای بازه زمانی‌ها نوشته محمد بن جریر بن رستم طبری شیعی و تالیف کننده المسترشد فی الامامة قلمداد می شد. البته در کتاب شواهدی وجود دارااست که نشانه میدهد این تاثیر وابسته به طبری شیعی وجود ندارد؛ از این رو، بعضی از پژوهشگران به گمان اینکه در شرایطی‌که این کتاب از وی وجود ندارد، ناگزیر از یک محمد بن جریر بن رستم دیگری، متأخرتر از مولف المسترشد، میباشد، به دو طبری عظیم و صغیر قائل گردیده و کتاب را از طبری صغیر فرض کرده‌اند.[۱]

در مقابل جمع‌ای نیز در اصل معتقدند کتاب دلائل الإمامة از محمد بن جریر طبری وجود ندارد؛ چه صغیر و چه عظیم. و انتساب این تاثیر به شخصی که "محمد بن جریر طبری" اسم دارااست تنها به انگیزه برداشت اشتباهی از بعضی احادیث کتاب میباشد که با تفسیر "قال محمد بن جریر الطبری" استارت می گردد. این کتاب نوشته شخصیتی ناشناخته میباشد که در نصفه اولیه سده پنجم قمری فعال بوده و معاصر روضه خوان طوسی میباشد و به احتمال بسیار زیاد در بغداد معاش می‌کرده ولی به جهت معاصرت آیتم دقت رجال‌شناسان آن زمانه، مانند نجاشی و روحانی طوسی قرار نگرفته میباشد[۲]

همینطور ملاحظه کنید: محمد بن جریر طبری صغیر
اسم کتاب
از این کتاب در منابع قدیمی با عنوان ها دلائل، دلائل الأئمه، دلائل الإمامه[۳] و الامامة خاطر شد‌ه‌است. ورژن‌های کتاب از استارت افتاده میباشد؛[۴] به همین جهت، مشخص و معلوم وجود ندارد که مؤلف، کدام تیتر را بر آن گذاشته بود، اما ازآنجاکه سید‌بن‌طاووس بر تیتر دلائل‌الإمامه تصریح کرده، این کتاب به دلائل الامامه آوازه یافته میباشد.

تاریخ تدوین
انتخاب ظریف سال تدوین این کتاب، با دقت به افتادگی استارت و احتمالاً اعمال کتاب، نقص‌ میباشد، البته آقابزرگ تهرانی با استعمال از قرینه‌ای که در سلسله مدرک یکی احادیث کتاب چنین آمده:«این خبر را از نوشته‌ای به خط حسین بن عبیدالله غضائری نقل می کنم»[یادداشت ۱] و با اعتنا به‌این که غضائری در سال ۴۱۱ق در قبلی میباشد، احتمال داده میباشد تاریخ تدوین این کتاب، مرتبط با پس از همین سال میباشد.

ساختار
ساختار کتاب، جز تفصیل زندگانی حضرت فاطمه(س) و امام فرصت(عج) به‌این سیرتکامل میباشد: آشنایی، القا‌ب، مامان، بَوّاب، نقش‌ِخاتم، فرزندان و معجزات.[۵] در منابع متأخر آدرس از تیتر بواب چشم نمیشود؛ درین نصیب بواب یا این که اصحاب خاصّ هر امامی ذکر شده گردیده‌اند.

گستردن زندگانی حضرت فاطمه(س) با مسند آن حضرت شروع می‌گردد؛ مباحثی زیرا، خبر تولد، معنای محدثه، مهاجرت، وصلت، خطبه عقد، مهریه، زفاف، فدک، مصحف، دعای وی، ماجرای فدک، عیادت زنان مدینه از آن حضرت، وصیت، روِیای پیش از شهیدشدن و روایاتی در مناقب وی آمده میباشد. وی به عنوان حدیث فدک گواهی این حدیث را به چند نحوه نقل می‌نماید.[۶]

نصیب انتها کتاب نیز در عنا وین مطالب با دیگر قسمت‌ها متعدد و به این قرار میباشد: آشنایی وجود قائم، ماجرا مامان امام فرصت و ماجرای خریده‌شدنش، میلاد آن حضرت، نسب، لقب، لقب‌ها، افرادی که امام(ع) را در حیات پدرش چشم‌اند، علمایی که حضرت را در مدّت اقامتش در سامرا شناخته‌اند، احادیث وجوب غایب بودن، مشاهده‌کنندگان آن حضرت در غایب بودن، دعای امام فرصت، و اسامی یاران آن حضرت.[۷]

چاپ‌ها
ورژن‌ای که امروزه در دسترس دانشمندان جای دارد،‌ ورژن‌ای ناقص و از دستنوشته‌های یک سری قرن اخیر بوده و قسمت ابتدا آن که دربرگیرنده معجزات امیرالمؤمنین و حضرت فاطمه(س) بوده، ناقص میباشد. منبعی که آیتم به کار گیری سید بن طاووس بوده از دربین رفته و حتی علامه مجلسی نیز از همین ورژن ناقص به کارگیری نموده است. لیکن دانشمندان با استعمال از کتاب‌های ابن طاووس در قسمت نخستین و دوم این ورژن ناقص را مرمت و کامل شدن کرده‌اند.

چاپ مطبعة الحیدریه در نجف، سال ۱۳۶۹ق/۱۳۲۸ش؛
انتشارات تکثیر حیدری در نجف، سال ۱۳۸۳ق؛
دارالذخائر قم، به سال ۱۳۸۳ق/۱۹۶۳م؛
مؤسسه الاعلمی للمطبوعات در بیروت، سال ۱۴۰۸ق؛
چاپ مؤسسه بعثت قم، ۱۴۱۳ق، از خصوصیت این چاپ، اضافه کردن بخشی از گستردن زندگانی امیرالمؤمنین(ع) با تیتر المستدرک در ویّل کتاب میباشد. محقّقین مؤسسه بعثت بر طبق نقل سید بن طاوس در کتاب ها خویش(الیقین و فرج المهموم) از دلائل‌الإمامة، این نصیب را احیا کرده‌اند.