تاج گل در مشهد

وَحشی بافْقی (۹۳۹ـ۹۹۱ق) از شاعران نام دار زمان صفویه، که اشعاری در منقبت اهل‌بیت(ع) سروده میباشد. از اشعارش دریافته‌اند که وی شیعه بوده میباشد. در دیوان وی فرستاده(ص)، امام علی(ع)، امام رضا(ع) و امام فرصت(ع) مدح گردیده‌اند. او مخلوط‌بندی نیز درباره امام حسین(ع) دارااست. «وحشی» تخلص او بوده و این تخلص را به جهت روش عارفانه و عاشقانه وی تاج گل در مشهد   دانسته‌اند.

تاج گل مصنوعی در مشهد
تاج گل ترحیم در مشهد
تاج گل تبریک در مشهد
تاج گل خیریه در مشهد
تاج گل تسلیت مشهد
تاج گل ترحیم مشهد
تاج گل افتتاحیه مشهد
تاج گل طبیعی مشهد
تشریفات بزرگ مشهد

نقل شده میباشد وحشی بافقی در سرودن بعضی اشعارِ خویش از آیه‌ها قرآن و روایات ائمه(ع) متأثر بوده میباشد. باطن‌مایه‌های عرفانی در اشعار به‌ویژه در منظومه خُلْد برین، از وجوه پر رنگ تفکر‌های وی دانسته شد‌ه‌است. تبیین فضیلت ها فقهی و اخلاقی و تحسین آن‌ها و تشریح رذایل اخلاقی و دوری از آن‌ها، برای مثال موضوعات اشعار بافقی میباشد.

آوازه بافقی به سبب ساز غزل‌های عاشقانه‌اش میباشد. اشعارِ او را معمولی و سرازیر تعریف کرده‌اند که بیشتر آن معنی ها عاشقانه داراست. او در همگی پوسته‌های شعری شعر می‌سروده؛ ولی غزل‌ها و مخلوط‌بندهای وی از آوازه بیشتری شامل است.

معرفی
کمال‌الدین محمد وحشی بافقی (۹۳۹ـ ۹۹۱ق)، متولد بافق یزد[۱] از زبردست‌ترین شاعران قرن دهم به‌شمار می‌رود.[۲] آورده شده وی تنگدست و کناره‌نشین و در عین حالا بلندنظر و قانع بوده میباشد.[۳] سال وفات وحشی را ۹۹۱ق بیان کرده‌اند.[۴] مدفن او بافق یزد میباشد.[۵]

تخلص «وحشی» را به جهت خط مش عارفانه و عاشقانه وی دانسته‌اند.[۶] وحشی غزل‌سرا بوده و با غزلیات عاشقانه‌اش و منظومه‌های «ناظر و خواسته» و «فرهاد و شیرین» شناخته می‌گردد.[۷]

اشعار در مدح فرستاده(ص) و اهل‌بیت(ع)
وحشی بافقی اشعاری در منقبت اهل‌بیت(ع) داراست.[۸] از اشعار وی دریافته‌اند که شیعه بوده میباشد.[۹] وحشی قصایدی در مدح بزرگان آیین سروده میباشد.[۱۰] نقل شده مباحث مرتبط با منجی و مهدویت در سروده‌های او به چشم میخورد.[۱۱]

بافقی اشعاری در حمد حضرت نبی(ص)،[۱۲] شب معراج،[۱۳] امام علی(ع)،[۱۴] امام رضا(ع)[۱۵] و امام فرصت(ع)[۱۶] سروده میباشد. او در حمد نبی اکرم(ص) گفته میباشد:

بزد جبریل بر در رینگٔ سر
که خارج آی و بر کون و جای تاز
برون آ یا این که فرستاده‌اله، برون آی
برون آ با فیس زیرا مه برون آی
برون فرما که مه را دل شکسته
ز شوقت بر راز حریق نشسته
عطارد تا ز تزویج مژده بشنید
چو بچه مدرسه میباشد اندر شب عید
برون تاز و به هم اکنون زهره پرداز
که چنگ طاقتش افتاده از ساز
فرو رفته‌ میباشد خور در آرزویت
تو باقی مانی و خورشید رویت[۱۷]

شعر در رثای حسین بن علی(ع)
بیتی از وحشی بافقی در رثای امام حسین(ع)
شاخ گلی ناکامی ز بستان مصطفا
کز رنگ و رایحه فتاد گلستان مصطفا.[۱۸]

وحشی بافقی ادغام‌بندی در رثای امام حسین(ع) سروده میباشد که در شمار اثرها میانگین وی آنالیز میشود.[۱۹] این مخلوط پنج‌سد بر مدل عراقی[یادداشت ۱] پایدار میباشد.[۲۰] از نکات قابل تأمل درین شعر را اعتنا خاص وحشی به مهر و الفت در بین امام حسین(ع) و مسلم بن عقیل میدانند که شعر سرا وسیع ترین ناراحتی مسلم را طلاق از امام حسین(ع) میداند.[۲۱] در دیوان وحشی بافقی به جز مخلوط‌حایل عاشورایی، در سه گزینه دیگر از امام حسین(ع) و کربلا حافظه گردیده است.[۲۲]

بخشی از ادغام‌حایل وحشی درباره امام حسین(ع):

یا این که حضرت پیامبر ببین بر حسین خود
کز هر طرف که می نگرد تیغ و چاقو میباشد
یا این که حضرت فرستاده، فی مابین معارضان
بر خاک و خون فتاده ز پشت تکاور میباشد
یا این که مرتضا، حسین تو از ضرب معاندان
نگاه کن که زیرا حسین تو بی ‌همپا و همپا میباشد
هیهات تو کجایی و کو ذوالفقار تو
امروز دست و ضربت تو طاقت فرسا درخور میباشد
یا این که حضرت حسن ز جفای ستمگران
جان بر لب اخوی با جان موازی میباشد
ای فاطمه یتیم تو خفته‌ میباشد و بر سرش
نی مامان میباشد و نی بابا و نی اخوی میباشد[۲۳]